Całkowite zaćmienie Słońca już w środę. Jak bezpiecznie obserwować to niezwykłe zjawisko?

W najbliższą środę mieszkańcy naszego regionu będą świadkami jednego z najbardziej spektakularnych zjawisk astronomicznych tej dekady. Całkowite zaćmienie Słońca, które na świecie będzie widoczne m.in. z Islandii i Półwyspu Iberyjskiego, u nas przyjmie postać głębokiej fazy częściowej. To jednak nie wszystko – eksperci ostrzegają, że przy obserwacji niezwykle łatwo o trwałe uszkodzenie wzroku. Jak się przygotować i gdzie najlepiej oglądać to kosmiczne widowisko?

Gdzie i kiedy patrzeć w niebo?

Zjawisko rozpocznie się dokładnie o godzinie 19:15, a jego maksymalna faza przypadnie na 20:10. Niestety, wraz z zachodem Słońca o 20:24 obserwacje dobiegną końca. W tym czasie Księżyc przesłoni aż 84 procent tarczy słonecznej, co czyni to wydarzenie absolutnym rekordzistą roku.

Kluczowa będzie jednak lokalizacja. Ze względu na niską pozycję Słońca nad horyzontem, konieczne jest znalezienie miejsca z otwartą panoramą północno-zachodnią. Jak podkreślają przedstawiciele Instytutu Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu,

Największe zakrycie wystąpi, gdy Słońce będzie niecałe 2 stopnie nad horyzontem, dlatego polecamy znaleźć miejsce, w którym północno-zachodni horyzont jest wolny od wszelkich elementów krajobrazu.

Przedstawiciele Instytutu Obserwatorium Astronomicznego, Wydział Fizyki i Astronomii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Dlaczego nie zobaczysz pokazu w obserwatorium?

Wiele osób zastanawia się, czy w tym wyjątkowym dniu będzie można skorzystać z profesjonalnego sprzętu w pobliskim obserwatorium. Niestety, w tym roku pokazy publiczne nie odbędą się. Powód jest prozaiczny, ale istotny dla bezpieczeństwa obserwatorów.

Jak tłumaczą pracownicy instytucji,

Z powodu niskiej wysokości Słońca nad horyzontem, a co za tym idzie, niemożności obserwacji tego zjawiska z terenu parku przy Obserwatorium, pokazy nie odbędą się.

Przedstawiciele Instytutu Obserwatorium Astronomicznego, Wydział Fizyki i Astronomii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Bezpieczna obserwacja – zasady, które chronią wzrok

Patrzenie bezpośrednio na Słońce, nawet podczas zaćmienia, grozi nieodwracalnym uszkodzeniem siatkówki. Eksperci są zgodni – bez odpowiedniego filtra nie wolno spoglądać w stronę tarczy słonecznej, a tym bardziej używać do tego teleskopu czy lornetki. Nawet krótkie spojrzenie może skończyć się trwałą utratą ostrości widzenia.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem są specjalne okulary do obserwacji zaćmienia, które posiadają certyfikowane filtry. Alternatywą jest metoda projekcji ekranowej, która pozwala na obserwację zjawiska bez bezpośredniego kontaktu wzroku ze Słońcem. Pamiętajmy, że zwykłe okulary przeciwsłoneczne, przyciemniane szyby czy klisze fotograficzne nie dają żadnej ochrony.

• Okulary do zaćmienia – wyłącznie z atestem i filtrem spełniającym normę ISO 12312-2.
• Projekcja otworkowa – prosty sposób z wykorzystaniem kartonu i folii aluminiowej.
• Teleskop lub lornetka – tylko z profesjonalnym filtrem słonecznym zakładanym na obiektyw.

Co to oznacza dla naszej społeczności?

To wyjątkowa okazja, by wspólnie z rodziną i sąsiadami przeżyć niezwykłe zjawisko przyrody. W dobie wszechobecnej technologii warto oderwać wzrok od ekranów i spojrzeć w niebo. Dla wielu dzieci będzie to pierwsza tak bliska lekcja astronomii, a dla dorosłych – okazja do refleksji nad potęgą wszechświata.

Pamiętajmy jednak, że bezpieczeństwo jest najważniejsze. Nie ryzykujmy zdrowia dla kilku sekund wrażeń. Jeśli nie mamy odpowiedniego sprzętu, wybierzmy metodę projekcji lub dołączmy do lokalnych grup obserwacyjnych, które często organizują wspólne seanse z profesjonalnym sprzętem.

Co dalej?

Po środowym spektaklu kolejne tak widowiskowe zaćmienie w naszej części Europy nastąpi dopiero za kilka lat. Warto więc już teraz zaplanować obserwacje, wybrać odpowiednie miejsce i zaopatrzyć się w sprawdzony sprzęt. Jeśli pogoda dopisze, czeka nas niezapomniane przeżycie. Jeśli nie – pozostanie nam śledzenie transmisji online z miejsc, gdzie zjawisko będzie widoczne w pełnej krasie.

Informacje przekazał Instytut Obserwatorium Astronomicznego, Wydział Fizyki i Astronomii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.