Andrzej Beryt
Biografia
Andrzej Beryt urodził się 11 lipca 1938 r. w Poznaniu w rodzinie żydowskiej, która podczas okupacji została wysiedlona do Generalnego Gubernatorstwa, a następnie wysiedlona do Mielca. Brat Zdzisław Beryt został aresztowany w 1942 r., a matka zmarła w 1943 r.
Ukończył Technikum Budowlane, a następnie historię sztuki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracował w Instytucie Technologii Drewna, w Przedsiębiorstwie Robót Kolejowych oraz w Pracowniach Konserwacji Zabytków w Poznaniu. Ukończył także podyplomowe studium muzeologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Był realizatorem w początkowym etapie powstawania Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII i od 1976 r. współtwórcą Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie. Od 1976 r. zagospodarował tereny i budynki placówek muzealnych. Jako dyrektor Muzeum w Żabikowie organizował wystawy, spotkania z byłymi więźniami oraz z organizacjami kombatanckimi, a w 2000 r. rozbudował placówkę. Pod jego kierownictwem zebrano i zinwentaryzowano kilkadziesiąt tysięcy dokumentów dotyczących byłych więźniów.
W związku z opieką nad pozostałościami byłego niemieckiego obozu pracy przymusowej dla Żydów, odnajdywał i zabezpieczał żydowskie nagrobki lub fragmenty macew, tworząc lapidarium w formie menory w kwaterze żydowskiej cmentarza Miłostowo. W 1983 r. podarował granit, z którego powstał pomnik pamięci Żydów pracujących przy budowie autostrady w latach 1941–1943. Pomnik odsłonięto w 40. rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim na terenie Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie.
Był zaangażowany w budowę pomnika Ofiar obozu pracy dla Żydów w Poznaniu, przy stadionie miejskim, powstałego z inicjatywy władz Poznania i Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Pracując w muzeum pełnił też funkcję specjalisty w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich IPN w Warszawie oraz starszego inspektora w Wojewódzkim Komitecie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Poznaniu.
Był dyrektorem poznańskiej filii Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach i wiceprzewodniczącym (Niezależnej) Izraelickiej Gminy Wyznaniowej w Poznaniu (założonej w 1998, rozwiązanej z inicjatywy Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej w 2014). Członek i często założyciel Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej oraz Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu w Polsce.
Na emeryturę przeszedł 14 lipca 2009. Z okazji tej rocznicy w Żabikowie zorganizowano wystawę prezentującą jego dorobek. Pogrzeb odbył się 20 stycznia 2021 na cmentarzu Miłostowo w Poznaniu.