Bogumił Witalis Andrzejewski
Biografia
Bogumił Witalis Andrzejewski (ur. 1 lutego 1922 w Poznaniu, zm. 1 grudnia 1994 w Hemel Hempstead) – polski językoznawca i poeta.
W czasie II wojny światowej służył w Brygadzie Strzelców Karpackich, walcząc m.in. pod Tobrukiem. Po wojnie osiadł na Wyspach Brytyjskich. Tam ukończył anglistykę i językoznawstwo, dochodząc do stanowiska profesora zwyczajnego. Wykładowca na School of Oriental and African Studies University of London. Badacz języków i literatury kuszyckiej, współtwórca pisowni somalijskiej opartej na alfabecie łacińskim.
Dzieciństwo i losy wojenne: Był synem Teofila, kupca, hurtownika i eksportera surowych skór, i Zofii z d. Karaszewicz-Tokarzewska, która pracowała przed założeniem rodziny w dużej rosyjskiej fabryce jako pracownik biurowy. Przyszły poeta kształcił się w Gimnazjum im. Bergera w Poznaniu, a w latach 1937–1939 w Gimnazjum i Liceum im. Oswalda Balzera w Zakopanem. Pod koniec sierpnia 1939 roku udał się z Poznania do Warszawy, którą opuścił w lutym roku następnego. Przedostał się na Węgry i w 1941 roku dotarł do Palestyny. Zaciągnął się do Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Został ranny w bitwie pod Tobrukiem w 1941 roku. W tym samym roku ogłosił pierwsze utwory w piśmie Przy kierownicy w Tobruku (nr 4/5). Były to wiersze: Koledze, Upiór, Zegar oraz migawki z życia kompanii Cekaemy. Publikował w latach wojennych wiersze i utwory prozatorskie w pismach: Kurier Polski w Bagdadzie (1942-1943), Polska Walcząca (Londyn, 1943-1944), Nowa Polska (Londyn, 1944–1945).
Kariera zawodowa: Po wojnie osiadł w Wielkiej Brytanii. W roku 1946 ożenił się z Sheilą Muriel Weekes. Studiował anglistykę i język staronorweski w Oriel College w Oxfordzie. W 1947 roku uzyskał stopień BA w English Language and Literature. W latach 1948–1949 kształcił się w School of Oriental and African Studies, studiując językoznawstwo ogólne i klasyczny język arabski. Przeprowadził badania nad językiem somalijskim w Brytyjskim Protektoracie Somaliland w Departamencie Oświaty w latach 1950–1951 w celu stworzenia ortografii dla tego języka. W okresie 1952–1964 był wykładowcą języków i literatury kuszyckiej na Uniwersytecie Londyńskim. W roku 1962 uzyskał stopień Doctor of Philosophy na podstawie pracy pt. Declensions of Somali Nouns napisanej pod kierunkiem profesora Malcolma Guthriego. W latach 1957–1975 przeprowadzał dłuższe prace badawcze nad językami kuszyckimi i literaturą w Etiopii, Kenii i Somalii. W latach 1964–1980 pracował na stanowisku docenta języków kuszyckich na University of London. W 1980 roku został mianowany profesorem języków i literatur kuszyckich na tymże uniwersytecie.
W roku 1982 przeszedł na przedwczesną emeryturę i kontynuował twórczość naukową i literacką. W 1988 roku został odznaczony przez rząd Somalii Orderem Gwiazdy Somalijskiej w stopniu komandorskim za wkład naukowy w dziedzinie języka i literatury somalijskiej oraz za udział w stworzeniu oficjalnej ortografii dla języka somalijskiego. Mieszkał w Harpenden w hrabstwie Hertfordshire w Anglii.
Andrzejewski jako językoznawca: publikował prace naukowe w języku angielskim w czasopismach specjalistycznych, m.in. African Language Studies (1960–1974) i Ethiopian Notes, kontynuowane od 1979 roku pod nazwą Northeast African Studies (1978–1988). Był współautorem studium i antologii poezji somalijskiej; przełożył także z języka somalijskiego na angielski dramat Sheikh Mumin Leopard among the woman oraz powieść Farrax M. Cawl Ignorance is enemy of love. Ponadto napisał licznych artykułów dotyczących problematyki języków kuszyckich i przekazów ustnych w Afryce.
Publikował utwory w paryskiej Kulturze (1949–1954, 1967, 1994), londyńskich Wiadomościach (1967, 1969–1970, 1973) i Życiu (1959). W 1970 roku otrzymał nagrodę Wiadomości za najwybitniejsze utwory ogłoszone w tym piśmie w roku 1969.
Andrzejewski jako poeta: pisał wiersze dla własnej przyjemności. Wydał: jeden arkusz poetycki – Na wszelki wypadek (1957), zbiór 18 utworów – Podróż do krajów legendarnych (1985). Tom ów ukazał się w 2000 r. w kraju. Część tekstów ukazuje się w emigracyjnych czasopismach londyńskich Wiadomości. Napisano o nim 11 tekstów, opublikowano 3 wspomnienia i przeprowadzono wywiad z poetą. Jerzy Pietrkiewicz napisał przedmowę do Podróży do krajów legendarnych.
Śmierć i wspomnienia o Andrzejewskim: Zmarł 1 grudnia 1994 roku, przed północą, w wieku 72 lat. Nabożeństwo odbyło się 15 marca 1995 w Londynie w kościele katolickim pod wezwaniem św. Anzelma i św. Cecylii. Wspominano go w The Senior Common Room w SOAS. Nazywano go także lemuryjskim wędrowcem i misjonarzem słów w Somalii.