Stanisław Jan Barańczak
Biografia
Stanisław Jan Barańczak urodził się 13 listopada 1946 roku w Poznaniu. Był synem Jana, lekarza i działacza społecznego, oraz Zofii z domu Konopińskiej, lekarki. Był bratem pisarki Małgorzaty Musierowicz i wujem tłumaczki Emilii Kiereś.
Ukończył I Liceum Ogólnokształcące w Poznaniu, studiował filologię polską na Uniwersytecie Adama Mickiewicza, a po studiach został asystentem na UAM od 1969 roku. W latach 1967–1971 był redaktorem czasopisma Nurt; w 1972 otrzymał nagrodę Pióro za twórczość literacką; w 1973 obronił doktorat na rozprawie o Mironie Białoszewskim pod kierunkiem Jerzego Ziomka. Był związany z Jerzym Ziomkiem i Edwardem Balcerzanem; wykładał także na Uniwersytecie Latającym w Poznaniu i Krakowie. W 1978 podpisał deklarację założycielską Towarzystwa Kursów Naukowych; 23 sierpnia 1980 dołączył do apelu 64 uczonych.
W grudniu 1975 roku był sygnatariuszem protestu List 59. W 1976 został zwolniony z UAM i jego nazwisko znalazło się pod nadzorem cenzury. Barańczak wielokrotnie zabierał głos na temat roli cenzury; w 1981 wyjechał do Stanów Zjednoczonych i objął katedrę języka i literatury polskiej na Uniwersytecie Harvarda. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, współredagował Zeszyty Literackie w Paryżu; w latach 1986–1990 był redaktorem naczelnym The Polish Review. Cierpiał na chorobę Parkinsona. Zmarł 26 grudnia 2014 roku; pochowany 3 stycznia 2015 na cmentarzu Mount Auburn w Cambridge, Massachusetts.
Debiutował w 1965 wierszem Przyczyny zgonu w pierwszym numerze miesięcznika Odra. Jego dorobek obejmuje liczne tomy poezji, eseistyki i krytyki; pierwszym zbiorem był Korekta twarzy (1968). W latach 1964–1969 był kierownikiem Teatru Ósmego Dnia; w latach 1967–1971 był redaktorem miesięcznika Nurt, 1967–1975 Odra, 1967–1971 Orientacja, 1968–1976 Twórczość, od 1977 Zapisu i od 1983 Zeszyty Literackie.
Jako tłumacz uważany jest za przedstawiciela poznańskiej szkoły przekładu. Jego dorobek obejmuje przekłady z angielskiego, rosyjskiego i litewskiego. Ocalone w tłumaczeniu (1992) to często cytowana pozycja dotycząca teorii tłumaczenia; Barańczak omawia w niej problemy takie jak ekwiwalencja i przekładalność, tłumaczenie polisemi i optimum, kryteria zastosowania technik adaptacyjnych oraz archaizacje w tłumaczeniu.