Wanda Maria Błeńska
Biografia
Wanda Maria Błeńska urodziła się 30 października 1911 roku w Poznaniu. W dzieciństwie uczyła się w domu, a od 1920 roku uczęszczała do Gimnazjum Żeńskiego w Toruniu. Po maturze w 1928 roku powróciła do Poznania i podjęła studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego, które ukończyła w 1934 roku. Podczas studiów działała w Akademickim Kole Misyjnym, redagowała Annales Missiologicae i współtworzyła polski ruch misyjny.
W latach 1934–1936 pracowała w Szpitalu Miejskim w Toruniu oraz w Państwowym Zakładzie Higieny. W 1939 roku przeprowadziła się do Gdyni, gdzie pracowała w Szpitalu Morskim. Po wybuchu wojny wróciła do Torunia i do PZH, angażując się w działalność konspiracyjną. W 1942 r. wstąpiła do Armii Krajowej, służyła pod pseudonimami „Szarotka” i „Grażyna” i uzyskała stopień podporucznika. Została także członkiem Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski” i kierowała sekcją żeńską w powiecie toruńskim; prowadziła szkolenia sanitarne i organizowała zaopatrzenie, a więźniów obozów pomagała. Po aresztowaniu w 1944 roku została zwolniona dzięki interwencji Gryfu Pomorskiego.
Po wojnie objęła stanowisko dyrektora szpitala miejskiego w Toruniu oraz kierownika Oddziału Bakteriologii i Serologii PZH. W 1946 r. wyjechała nielegalnie do Hanoweru, gdzie dołączyła do II Batalionu Pomocniczej Wojskowej Służby Kobiet w dywizji gen. Stanisława Maczka i pracowała w szpitalach UNRRa, a następnie w polskich szpitalach wojskowych w Papenburgu i Lastrupie. Ukończyła kurs medycyny tropikalnej w 1947 r. w Hanowie, a następnie przeniosła się do Anglii, gdzie kontynuowała pracę w polskich szpitalach wojskowych, a w 1948 r. ukończyła kurs medycyny tropikalnej w Instytucie Medycyny Tropikalnej i Higieny na University of Liverpool.
W latach 1951–1994 pracowała w ośrodku leczenia trądu w Bulubie nad Jeziorem Wiktorii w Ugandzie, a w latach 1951–1983 była lekarzem naczelny. W 1983 przekazała kierownictwo ośrodkiem uczniowi, a sama dalej pracowała jako konsultant. Początkowo placówka była prowadzona przez irlandzkie siostry Franciszkanki, a pod jej kierownictwem stała się nowoczesnym centrum leczniczym i szkoleniowym ze 100-łóżkowym szpitalem i oddziałem dziecięcym, zapleczem diagnostycznym, domami dla trędowatych i kościołem, noszącym obecnie jej imię (Buluba Leprosy Centre, The Wanda Blenska Training Centre). W ośrodku tym, oprócz szkoleń dla lekarzy, dr Błeńska zainicjowała i zorganizowała kursy opiekunów nad trędowatymi (Leprosy Assistants Training Courses). Wraz z dr Błęńską w Bulubie pracowali inni polscy lekarze: dr Bohdan Kozłowski, dr Wanda Marczak-Malczewska, dr Elżbieta Kołakowska, dr Henryk Nowak, Krystyna Darska oraz pielęgniarka Janina Bartkiewiczówna. Jej długoletnia praca sprawiła, że dorobiła się przydomka „Matki trędowatych”, a mieszkańcy nazywali ją Dokta.
W 1955 r. weszła jako pierwsza kobieta na szczyt Vittorio Emanuele (4890 m n.p.m.) góry Mount Speke masywie Ruwenzorina granicy D.R. Konga i Ugandy.
Powrót do Polski nastąpił w 1992 r., a w 1994 r. osiadła w Poznaniu. W 2014 roku Muzeum Powstania Warszawskiego uhonorowało Wandę Błeńską Nagrodą im. Jana Rodowicza „Anody”.
Jej działania i działalność misyjna pozostawiły trwały ślad w polskiej służbie zdrowia i misjach w Afryce. Była członkiem Rady Fundacji Pomocy Humanitarnej Redemptoris Missio, patronką szkół w Poznaniu, Niepruszewie i Kowalach oraz Oddziału Toksykologii Szpitala Miejskiego im. Franciszka Raszei w Poznaniu. Jej pogrzeb odbył się 3 grudnia 2014 roku na cmentarzu przy ul. Nowina w Poznaniu.
Proces beatyfikacyjny
Z inicjatywy archidiecezji poznańskiej oraz abp. Stanisława Gądeckiego podjęto działania w sprawie beatyfikacji. W październiku 2019 abp Gądecki zwrócił się do Konferencji Episkopatu Polski o rozpatrzenie propozycji beatyfikacji, a na 384. zebraniu plenarnym Konferencji Episkopatu Polski (8–9 października 2019) biskupi zaakceptowali ten krok. W 2020 r. Stolica Apostolska wydała nihil obstat na rozpoczęcie procesu, a archidiecezja poznańska zorganizowała pierwszą sesję trybunału beatyfikacyjnego. Postulatorem procesu został ks. Jarosław Czyżewski.
Ordery, odznaczenia i upamiętnienie
Wśród najważniejszych odznaczeń znajdowały się Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (2011), Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1993), Order Świętego Sylwestra, Order Ecce Homo, Order Uśmiechu oraz Honorowe Obywatelstwo Miasta Poznania i Ugandy. Została także doktorem honoris causa Akademii Medycznej w Poznaniu oraz laureatką dyplomu Piusa XI za działalność misyjną wśród studentów (1932). Jej imieniem nazwano szkoły w Poznaniu (Piątkowo) i Kowalach k. Gdańska. W 2025 planowano odsłonięcie tablicy upamiętniającej ją na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu.