Gdańsk: wschodnia flanka UE mówi jednym głosem o bezpieczeństwie

Gdańsk stał się miejscem rozmów o bezpieczeństwie całego regionu

W Gdańsku odbył się Szczyt Wschodniej Flanki, zorganizowany równolegle z Konferencją Odbudowy Ukrainy. Spotkanie zgromadziło prezydentów Litwy i Rumunii oraz premierów Finlandii, Estonii, Łotwy i Szwecji. Przy stole pojawili się też przedstawiciele instytucji europejskich, co nadało rozmowom wymiar nie tylko regionalny, ale i unijny. Tematem przewodnim była odpowiedzialność za bezpieczeństwo wschodnich granic Europy.

Premier Donald Tusk podkreślał, że państwa flanki wschodniej pokazują dziś jedność i solidarność przy pełnym wsparciu Unii Europejskiej. Zwrócił uwagę, że to ważny sygnał dla tych, którzy planują działania zagrażające bezpieczeństwu regionu. W praktyce oznacza to większą współpracę państw graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą. Dla mieszkańców oznacza to nacisk na ochronę granic, infrastruktury i codziennego bezpieczeństwa.

„Cieszę się, że kolejny raz wschodnia flanka z pełnym wsparciem Unii Europejskiej pokazała dziś pełną jedność oraz solidarność. Niech to będzie znak ostrzegawczy dla tych, którzy planują coś złego wobec nas”

Donald Tusk, Premier

Rosja wskazana jako największe zagrożenie dla euroatlantyckiego bezpieczeństwa

Efektem spotkania jest Deklaracja Gdańska, w której państwa uczestniczące wskazały Rosję jako największe, bezpośrednie i długoterminowe zagrożenie dla bezpieczeństwa, pokoju i stabilności obszaru euroatlantyckiego. To mocne polityczne stanowisko, które porządkuje wspólne podejście krajów regionu. Z punktu widzenia obywateli oznacza to zapowiedź bardziej skoordynowanych działań obronnych i szybszego reagowania na kryzysy. W deklaracji znalazły się też zapisy o rozwoju wspólnych projektów obronnych, modernizacji infrastruktury i zwiększaniu nakładów na bezpieczeństwo.

Premier Donald Tusk przypomniał, że Polska od lat zabiegała o to, by obrona wschodniej flanki była traktowana jako wspólna odpowiedzialność całej Unii Europejskiej. W Gdańsku tę logikę wzmocniły rozmowy z szefową Komisji Europejskiej i komisarzem ds. obrony. Według premiera sytuacja w regionie pozostaje bardzo niestabilna, a w najbliższych tygodniach i miesiącach możliwe są różne formy eskalacji. To oznacza, że państwa regionu przygotowują się nie tylko do obrony granic, ale także do ochrony ludności, logistyki i kluczowych usług.

„Podzielamy bez wyjątku opinię, że sytuacja jest bardzo niestabilna. Można spodziewać się rozmaitego typu eskalacji w najbliższych tygodniach i miesiącach. Będziemy chcieli przygotować się jako grupa państw bezpośrednio wystawionych na to ryzyko, bo graniczących z Rosją, Białorusią, Ukrainą”

Donald Tusk, Premier

Silniejsze więzi z USA i większa rola UE w obronie wschodu

W czasie szczytu wielokrotnie podkreślano znaczenie silnych więzi transatlantyckich i współpracy obronnej ze Stanami Zjednoczonymi. Premier Donald Tusk zaznaczył, że obecność i współpraca z USA służą bezpieczeństwu Europy oraz państw wschodniej flanki. To ważny sygnał dla mieszkańców regionu, bo oznacza utrzymanie międzynarodowego wsparcia w razie kryzysu. W praktyce chodzi o wspólne planowanie, ćwiczenia i lepszą interoperacyjność sił zbrojnych.

Premier Finlandii Petteri Orpo przypomniał, że format został ustanowiony wspólnie z krajami flanki wschodniej w zeszłym roku w Helsinkach, a spotkanie w Gdańsku jest już drugim tego typu wydarzeniem. Podkreślił potrzebę kontynuowania prac i utrzymania tej współpracy w kolejnych miesiącach. Z kolei Prezydent Litwy Gitanas Nauseda mówił, że potrzebne są mechanizmy do planowania i przygotowania obywateli, a bezpieczeństwo flanki stanowi o bezpieczeństwie całej wspólnoty. W jego ocenie chodzi nie tylko o ochronę terytorium, ale też o obronę zasad łączących państwa regionu.

„Ustanowiliśmy ten format wspólnie wraz z krajami flanki wschodniej w zeszłym roku w Helsinkach. W tej chwili spotykamy się po raz drugi i ważne jest, abyśmy kontynuowali te prace”

Petteri Orpo, Premier Finlandii

„Potrzebne są nam mechanizmy niezbędne do planowania i przygotowania obywateli. Robimy coś więcej niż ochrona terytorium. Chronimy zasady, które łączą nasze kraje. Bezpieczeństwo flanki stanowi o naszym bezpieczeństwie. Nie odwlekajmy tego”

Gitanas Nauseda, Prezydent Litwy

Państwa regionu zwiększają wydatki i inwestują w obronę

Na szczycie szeroko mówiono o finansowaniu bezpieczeństwa. Polska pozostaje jednym z liderów pod względem wydatków na obronę i bezpieczeństwo, co wzmacnia też relacje z Amerykanami. Premier Donald Tusk wskazał, że łączne nakłady bezpośrednio na obronę i zadania z nią związane sięgną 7%. To pokazuje skalę zaangażowania państwa w przygotowanie armii, infrastruktury i zaplecza bezpieczeństwa. Dla obywateli przekłada się to na rozwój systemów obronnych, transportu i logistyki.

Podobne sygnały płynęły z innych stolic regionu. Premier Estonii Kristen Michal mówił, że w ostatnich 6 miesiącach jego kraj podjął wiele ważnych działań wzmacniających obronność, a poziom estońskich wydatków na obronę wynosi 5,4% PKB. Komisarz Andrius Kubilius zwrócił uwagę, że państwa flanki wschodniej ponoszą największy ciężar inwestycji w bezpieczeństwo całej Europy. Zaznaczył też, że z programu SAFE kraje wschodniej flanki wykorzystują 76 mld euro.

„Na obronę bezpośrednio i na rzeczy związane z obroną to będzie 7%, więc udział rzeczywiście bardzo duży, bardzo solidny”

Donald Tusk, Premier

„Ostatnie 6 miesięcy to czas podejmowania wielu ważnych działań dla wzmocnienia obronności i bezpieczeństwa. 5,4% PKB to jest poziom wydatków Estonii na obronność”

Kristen Michal, Premier Estonii

„Te kraje przeznaczają największą część swojego PKB na obronność, biorąc odpowiedzialność za bezpieczeństwo całego regionu. Jeśli spojrzeć na program SAFE, to 76 mld euro z tego projektu wykorzystują właśnie kraje flanki wschodniej. To dzieje się w imię solidarności całej Europy”

Andrius Kubilius, Komisarz

Wspólna deklaracja: wsparcie dla Ukrainy, modernizacja i dalsza współpraca

Państwa sygnatariusze przyjęły wspólną deklarację, w której potwierdziły potrzebę dalszego, szerokiego wsparcia dla Ukrainy. Chodzi o pomoc militarną, finansową i polityczną, a także o poparcie dla integracji Ukrainy ze strukturami euroatlantyckimi. To ważne także dla mieszkańców Polski i regionu, bo sytuacja Ukrainy bezpośrednio wpływa na stabilność całej wschodniej części Europy. W dokumencie znalazły się również zobowiązania do rozwijania wspólnych projektów obronnych i modernizacji infrastruktury.

Szczyt w Gdańsku zakończył się potwierdzeniem jedności i solidarności państw wschodniej flanki oraz pełnego wsparcia ze strony Unii Europejskiej dla działań wzmacniających bezpieczeństwo regionu. W praktyce oznacza to dalszą koordynację polityki obronnej, większą współpracę infrastrukturalną i presję na wzrost wydatków na bezpieczeństwo. Dla zwykłych ludzi najważniejsze są efekty w postaci sprawniejszej ochrony granic, lepszej odporności państw na kryzysy i stabilniejszego otoczenia gospodarczego. To właśnie od takich decyzji zależy, jak bezpieczne będzie codzienne życie w regionie.

• Gdańsk był miejscem drugiego spotkania liderów formatu Wschodniej Flanki.
• W rozmowach uczestniczyli prezydenci Litwy i Rumunii oraz premierzy Finlandii, Estonii, Łotwy i Szwecji.
• Polska zapowiedziała, że wydatki bezpośrednio na obronę i z nią związane sięgną 7%.
• Estonia wskazała poziom wydatków na obronność na 5,4% PKB.
• Program SAFE obejmuje 76 mld euro, z czego korzystają kraje flanki wschodniej.